Narodowy Bank Polski (NBP) to bank centralny Rzeczypospolitej Polskiej. Ma wyłączne prawo emisji pieniądza oraz odpowiada za ustalanie i realizowanie polityki pieniężnej. Do jego najważniejszych zadań należą także działania na rzecz stabilności cen, obsługa systemu bankowego, zarządzanie rezerwami dewizowymi i wspieranie sprawnego funkcjonowania systemu płatniczego.
Jakie funkcje pełni NBP?
Narodowy Bank Polski wskazuje trzy podstawowe funkcje banku centralnego: banku emisyjnego, banku banków oraz centralnego banku państwa. NBP nie prowadzi typowej działalności detalicznej, takiej jak oferowanie klientom indywidualnym zwykłych kont czy kredytów.
Jego działalność dotyczy całej gospodarki i systemu finansowego. NBP uczestniczy m.in. w prowadzeniu polityki pieniężnej, organizowaniu rozliczeń pieniężnych, zarządzaniu rezerwami dewizowymi i obsłudze bankowej państwa.
Za co odpowiada NBP w polityce pieniężnej?
Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu, o ile nie ogranicza to realizacji celu podstawowego. Polityka pieniężna wpływa między innymi na warunki finansowania i oszczędzania w gospodarce.
Zmiany stóp procentowych mogą pośrednio wpływać na oprocentowanie kredytów, depozytów i lokat bankowych. Wpływ zmian cen na siłę nabywczą pieniędzy można natomiast analizować za pomocą kalkulatora inflacji.
Kto emituje polskie pieniądze?
Konstytucja RP przyznaje Narodowemu Bankowi Polskiemu wyłączne prawo emisji pieniądza. Oznacza to, że NBP odpowiada za emisję polskich banknotów i monet oraz organizowanie obiegu pieniądza gotówkowego.
Banki komercyjne nie mają prawa samodzielnie emitować pieniądza gotówkowego będącego prawnym środkiem płatniczym w Polsce.
Dlaczego NBP jest nazywany bankiem banków?
NBP prowadzi rachunki banków i uczestniczy w rozliczeniach międzybankowych. Za pomocą instrumentów polityki pieniężnej oddziałuje także na płynność sektora bankowego i warunki panujące na rynku pieniężnym.
Z perspektywy klienta detalicznego działalność NBP jest więc mniej widoczna niż działalność banków komercyjnych, ale ma istotne znaczenie dla funkcjonowania całego systemu bankowego.
Jaką rolę NBP pełni na rynku walutowym?
Narodowy Bank Polski publikuje m.in. tabele kursów walut oraz zarządza rezerwami dewizowymi państwa. Kursy publikowane przez NBP są powszechnie wykorzystywane jako oficjalny punkt odniesienia w rozliczeniach i analizach finansowych.
Aktualne i historyczne kursy można przeliczać w kalkulatorze walutowym opartym na danych NBP.
Jak umocowana jest pozycja NBP?
Status Narodowego Banku Polskiego wynika bezpośrednio z Konstytucji RP oraz ustawy o Narodowym Banku Polskim. Konstytucja określa NBP jako centralny bank państwa i przyznaje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej.
Przepisy określają również organy NBP i zakres ich kompetencji. Ponieważ regulacje dotyczące banku centralnego mogą być nowelizowane, przed publikacją informacji prawnych warto każdorazowo sprawdzić aktualny tekst ustawy.
Źródła
Sprawdź pozostałe pojęcia finansowe
Poznaj pojęcia związane z bankowością, kredytami, kontami, oszczędzaniem, płatnościami i finansami osobistymi.
Przejdź do słownika →